سرعت سایت دیگر فقط یک فاکتور فنی نیست؛ در سال های اخیر سرعت به یکی از مهمترین معیارهای رتبهبندی گوگل، تجربه کاربری و افزایش نرخ تبدیل تبدیل شده است. کاربران انتظار دارند صفحات وب در کمترین زمان ممکن لود شوند و گوگل نیز سایتهایی را که کند هستند، بهسادگی از رقابت خارج میکند.
چک لیست افزایش سرعت سایت که در این صفحه ارائه شده، یک راهنمای کاملاً عملی و بهروز است که به شما کمک میکند تمام عوامل مؤثر بر سرعت سایت را بهصورت اصولی بررسی و بهینهسازی کنید؛ از کاهش زمان لود اولیه و بهبود Core Web Vitals گرفته تا بهینهسازی تصاویر، کدها، سرور، کش و منابع رندر بلاکینگ.
این چک لیست بر اساس آخرین استانداردهای گوگل، دادههای PageSpeed Insights، تجربههای واقعی بهینهسازی سایتهای پرترافیک و چالشهای رایج وب فارسی تهیه شده است. فرقی نمیکند سایت شما وردپرسی باشد یا اختصاصی؛ فروشگاهی باشد یا محتوایی، این چک لیست افزایش سرعت سایت به شما دید دقیقی میدهد که دقیقاً کدام بخشها نیاز به بهبود دارند و از کجا باید شروع کنید.
1. مبانی حیاتی (قبل از هر کاری)
- استفاده از HTTPS
- HTTP باعث کندی + بیاعتمادی میشود
- هاست مناسب با موقعیت کاربر
- اگر مخاطب ایران است:
- سرور داخل ایران یا اروپا با latency پایین
- PHP نسخه 8.1 یا بالاتر
- اگر مخاطب ایران است:
- فعال بودن OPcache
- کاهش شدید زمان پردازش PHP
2. Core Web Vitals (خط قرمز گوگل)
- LCP (Largest Contentful Paint) (هدف: کمتر از 2.5 ثانیه)
- تصویر یا متن LCP مشخص شده
- preload برای تصویر LCP
- lazy-load برای LCP غیرفعال
- CLS (Cumulative Layout Shift) (هدف: کمتر از 0.1)
- width و height تمام تصاویر مشخص
- فونتها preload شده
- تبلیغ یا بنر بدون فضای رزرو شده وجود ندارد
- INP (Interaction to Next Paint) (هدف: کمتر از 200ms)
- JS سنگین حذف یا defer شده
- اسکریپتهای غیرضروری حذف
3. تصاویر (بزرگترین عامل کندی سایتهای ایرانی)
- فرمت تصاویر WebP / AVIF
- JPG و PNG فقط در صورت اجبار
- سایز تصویر = سایز نمایش
- تصویر 2000px برای کارت 400px ممنوع
- lazy-load برای همه تصاویر
- بهجز تصویر LCP
- استفاده از srcset
- بارگذاری سایز مناسب برای موبایل
4. فونتها (قاتل خاموش CLS و LCP)
- استفاده از font-display: swap
- preload فونت اصلی
- حذف فونتهای بلااستفاده
- ترجیح فونت محلی به CDN خارجی
5. CSS (Render Blocking Killer)
- Critical CSS برای Above the Fold
- defer یا async برای CSSهای غیرضروری
- ادغام فایلهای CSS
- حذف CSS بلااستفاده (Unused CSS)
6. JavaScript (بیشترین تاثیر روی INP)
- defer برای تمام JSها (بهجز ضروری)
- async فقط برای اسکریپتهای مستقل
- حذف JSهای غیرضروری
- عدم استفاده از کتابخانههای سنگین بدون نیاز
7. کش (Caching) – ستون سرعت
- Page Cache فعال
- HTML استاتیک برای کاربران
- Browser Cache
- expire حداقل 30 روز
- Object Cache
- Redis یا Memcached
- Opcode Cache (OPcache)
8. دیتابیس (مخصوص وردپرس و لاراول)
- حذف Transientهای منقضیشده
- حذف Revisionهای اضافی
- ایندکسگذاری صحیح جداول
- کوئریهای N+1 حذف شدهاند
9. CDN (در صورت نیاز واقعی)
- استفاده از CDN سازگار با ایران
- Cloudflare (در صورت تنظیم درست)
- CDN داخلی برای سایتهای بزرگ
- کش فایلهای استاتیک
- تصویر، CSS، JS
10. تبلیغات و اسکریپتهای ثالث (Third-party)
- حذف ابزارهای غیرضروری
- چت آنلاین سنگین
- آنالیتیکسهای تکراری
- defer اسکریپتهای Third-party
- لود مشروط (Conditional Loading)
11. موبایلفرست (Mobile First Speed)
- تست سرعت فقط با موبایل
- فونت سبک
- تصاویر مخصوص موبایل
12. سرور و Backend
- Gzip یا Brotli فعال
- HTTP/2 یا HTTP/3
- TTFB کمتر از 500ms
- Queue برای تسکهای سنگین
13. وردپرس (اگر استفاده میکنی)
- افزونه کش حرفهای (LiteSpeed / WP Rocket)
- حذف افزونههای غیرضروری
- قالب سبک و استاندارد
- عدم استفاده افراطی از Page Builder
14. لاراول (اگر پروژه اختصاصی است)
- route:cache
- config:cache
- view:cache
- queue برای ایمیل و پردازشها
- eager loading برای روابط
15. بررسی و تست نهایی
- Lighthouse (Mobile)
- PageSpeed Insights
- WebPageTest
- Chrome DevTools Coverage
اشتباهات رایج مرگبار
❌ تصویر LCP lazy-load
❌ فونت بدون preload
❌ JS در head بدون defer
❌ بنر متحرک بدون فضای رزرو
❌ هاست ارزان با PHP قدیمی
جمعبندی
اگر این چکلیست را کامل اجرا کنید، نمره سرعت واقعی بالا می رود، Core Web Vitals سبز می شود، نرخ پرش کم می شود و مهمتر از همه، گوگل به سایت شما اعتماد خواهد کرد.
این را بدانید که افزایش سرعت سایت یک اقدام مقطعی نیست؛ یک فرآیند مداوم و استراتژیک است. سایتی که سرعت مناسبی نداشته باشد، حتی با بهترین محتوا و سئو هم نمیتواند جایگاه پایداری در نتایج گوگل به دست آورد. در سال های اخیر، گوگل بیش از هر زمان دیگری به معیارهایی مثل LCP، CLS، INP و رفتار واقعی کاربران توجه میکند.
چک لیست جامع افزایش سرعت سایت که در این مقاله بررسی شد، به شما کمک میکند تمام گلوگاههای سرعت سایت خود را شناسایی و رفع کنید. اجرای منظم این موارد باعث بهبود محسوس تجربه کاربری، افزایش رضایت کاربران، کاهش نرخ پرش و در نهایت افزایش رتبه و فروش خواهد شد.
توصیه میشود این چک لیست را بهعنوان یک مرجع دائمی ذخیره کنید و پس از هر تغییر مهم در سایت—مانند نصب قالب یا افزونه جدید، تغییر هاست یا بروزرسانی هسته سایت—دوباره آن را مرور کنید. سایتهایی که سرعت را در اولویت قرار میدهند، همانهایی هستند که در رقابت سنگین گوگل برنده نهایی خواهند بود.
اگر هدف شما ساخت سایتی سریع، استاندارد و آماده برای الگوریتمهای آینده گوگل است، این چک لیست افزایش سرعت سایت دقیقاً همان مسیری است که باید دنبال کنید.
